ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਹਰੇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਫੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਾਲਕਾ ਅਰਾਧੀ ਸੀ? ਤਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਮਾਰਾ ਭਇਓ ਪਟਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਭਵ ਲੀਓ ਆਦਿ ਘਰੋੜ ਘਰੋੜ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ? ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਕੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ?

ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਝਵਾਨ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਰਾਗੀ ਢਾਡੀ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੇ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਹੇਮਕੁੰਟ ਵਾਲੀ ਮਨਘੜਤ ਰਚਨਾ ਸੁਣਾਈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਐਨੀ ਕੁ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੇ ਕਿ ਹੇਮਕੁੰਟ ਵੀ ਏਸੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੀ ਹੈ।

ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ-

ਇਤਿਹਾਸ ਕਦੇ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚੋਂ ਸਹੀ ਤੱਥ ਲੱਭਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਤੱਥ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਏਹੀ ਸੁਣਦੇ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਫੜਾਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ 1760-65 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਦੂਨਾ ਸਿੰਘ ਹਿੰਡੂਰੀਆ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੇ ਸੁਤਨ ਕੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ—

ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਨ ਦਾ ਢੰਢੋਰਾ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਟਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ। ਇਕ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਏਨਾ ਸੀਮਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਉਦਮ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਪਰਚਾਰ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਜਿੱਥੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਓੱਥੇ ਬੇ-ਲੋੜੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਫੁਲ ਖਿਲਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਟਾਟ ਵਛਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਛੱਤਰ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਪਾਲਕੀਆਂ ਸਜਾਉਣ ‘ਤੇ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੈਰਾਨਗੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੇਖੋ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਝਾੜੂ ਫੇਰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੂਠੇ ਗਲਾਸ, ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ, ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਛਿੱਲਕੇ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਖਿਲਾਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

1 ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਾਏ।